کلسترول مادهای شبیه به چربی میباشد که از طریق خون در بدن جریان دارد. همه سلولهای بدن شما کلسترول دارند و از آن استفاده میکنند، چرا که برای ساخت هورمونها، ویتامینها و دیگر سلولها به آن نیاز است.
کبد کلسترول مورد نیاز شما را تامین میکند؛ بااینوجود، شما میتوانید از منابع غذایی هم کلسترول دریافت کنید. چربی بیشاز حد در خون ممکن است موجب بروز بیماریهای قلبی عروقی گردد و قلب و رگهای خونی را تحت تاثیر قرار دهد. در این مقاله میزان چربی خون نرمال، چگونگی اندازهگیری چربی خون و چگونگی تاثیر آن بر سلامت بدن را بررسی میکنیم.
چربی خون چگونه بر سلامتی شما تاثیر میگذارد؟
بدن بهمنظور داشتن عملکرد نرمال، به کلسترول نیاز دارد؛ اما زمانیکه کلسترول بیش از حد مجاز در خون شما وجود داشته باشد، مشکلساز خواهد شد. کلسترول میتواند با مواد دیگری نظیر کلسیم یا چربی ترکیب شده و درون عروق خونی رسوب(پلاک) ایجاد کند.
این رسوبات ممکن است منجربه تصلب شرایین(آترواسکلروزیس)، تجمع رسوبات در رگهای خونی، گردد. بهمرور زمان، تجمع پلاک عروق خونی را باریکتر و مسدود میکند و درنهایت این امر موجب میگردد خون بهسختی در بدن جریان داشته باشد.
کلسترول یا چربی بیشاز حد در بدن شما ممکن است منجر به بروز بیماریهایی جدی گردد:
- درد قفسهسینه(آنژین)
- لختهخون جریان خون به قلب را مسدود میکند(حمله قلبی)
- لختهخون جریان خون به سر را مسدود میکند(سکته)
- سرخرگهای کرونری باریک و یا مسدود شده که خون را به قلب منتقل میکنند(بیماری سرخرگ کرونری)
- سرخرگهای کاروتید باریک و یا مسدود شده که خون را به سر منتقل میکنند(بیماری سرخرگ کاروتید)
- عروق خونی باریک و مسدود شده که خون را به قسمتهای مختلف بدن منتقل میکنند(بیماری سرخرگ محیطی)
- توقف ناگهانی قلب(ایست قلبی ناگهانی)
چربی خون چگونه اندازهگیری میشود؟
ممکن است تا زمانیکه مشکلی جدی نداشته باشید، علائمی از کلسترول و یا چربی خون بالا احساس نکنید. بههمین دلیل بهتر است میزان کلسترول خونتان را مرتبا اندازهگیری و کنترل کنید.
نوعی آزمایش خون که پانل لیپید یا لیپوپروتئین نامیده میگردد، سطح چربی خون/ کلسترول را مشخص کرده و به پزشک معالج کمک میکند درمان درست را برای شما در نظر بگیرد.
آزمایش خون موارد زیر را اندازهگیری میکند:
- کلسترول کل: کل کلسترول HDL و LDL موجود در بدن شما
- میزان لیپوپروتئین با چگالی بالا یا HDL: HDL که همچنین کلسترول خوب نیز نامیده میگردد، این توانایی را دارد که با انتقال کلسترول به کبد، آن را از بدن شما دفع کند.
- میزان لیپوپروتئین با چگالی پایین یا LDL: LDL که همچنین کلسترول بد نیزنامیده میگردد، منجر به تجمع پلاک می گردد.
- کلسترول غیر HDL: از کم کردن HDL از کلسترول کل حاصل میگردد و شامل LDL و VLDL(لیپوپروتئین با چگالی بسیار کم) میباشد.
- تریگلیسیرید: نوعی از چربی که خطر بروز بیماریهای قلبیعروقی را افزایش میدهد.
میزان چربی خون نرمال در بزرگسالان
میزان کلسترول به واحد میلیگرم به دسیلیتر(mg/dL) اندازهگیری میگردد. زمانیکه نتایج آزمایش را دریافت کردید، این اندازهگیریها را مشاهده خواهید کرد. برای آگاهی از میزان کلسترول سالم، به اطلاعاتی که در ادامه آورده شدهاست توجه کنید و در صورت لزوم با پزشک معالجتان صحبت کنید.
سطوح کلسترول سالم برای آقایان 20 سال به بالا:
- کلسترول کل: mg/dL 125 تا mg/dL 200
- تریگلیسیرید: کمتر از mg/dL150
- HDL: mg/dL 40 یا بیشتر
- LDL: کمتر از mg/dL100
- غیر HDL: کمتر از mg/dL130
سطوح کلسترول سالم برای خانمهای 20 سال به بالا:
- کلسترول کل: mg/dL 125 تا mg/dL 200
- تریگلیسیرید: کمتر از mg/dL150
- HDL: mg/dL 50 یا بیشتر
- LDL: کمتر از mg/dL100
- غیر HDL: کمتر از mg/dL130
میزان چربی خون نرمال در کودکان
سطوح کلسترول سالم برای بچههای 19 سال و کمتر:
- کلسترول کل: کمتر از mg/dL170
- تریگلیسیرید: کمتر از mg/dL75
- HDL: بیش از mg/dL 45
- LDL: کمتر از mg/dL100
- غیر HDL: کمتر از mg/dL120
چگونه سطح کلسترول و چربی خون را پایین بیاوریم؟
پزشک معالج شما احتمالا درمانهای مختلفی را برای کاهش چربی خون به شما توصیه میکند. در ابتدا باید رژیم غذایی، ورزش و تغییر در سبک زندگی را بهعنوان عوامل تاثیرگذار در نظر بگیرید. درصورتیکه این موارد کافی نبودند، باید از داروها استفاده کنید.
رژیم غذایی
رژیم غذایی یکی از مهمترین فاکتورهای تاثیرگذار در کاهش و کنترل کلسترول بالاست. از آنجاییکه کلسترول جذب شده از طریق منابع غذایی بیشتر در منابع غذایی حیوانی نظیر لبنیات و گوشت موجود میباشد، باید قبل از هر کاری مصرف این مواد غذایی را محدود کنید.
غذاهای با کلسترول بالا عبارتند از:
- برخی غذاهای دریایی مانند میگو
- گوشت قرمز
- پنیر پرچرب
- کره پرچرب
- تخممرغ
- دیگر لبنیات پرچرب
با محدود کردن غذاهای با کلسترول بالا، شما همچنین میزان چربی ترنس و اشباع را کاهش میدهید؛ چرا که این چربیها هم در این محصولات غذایی موجود میباشند. چربی ترنس و اشباع موجب میشوند کبد کلسترول بیشتری تولید کند، بنابراین حذف آنها از وعدههای غذایی بسیار مهم میباشد.
رژیم غذاییتان را بهنحوی تغییر دهید تا بیشتر شامل موارد زیر باشد:
- گوشت کمچرب
- چربیهای سالم نظیر روغن غیراشباع
- آجیل
- لوبیا
- حبوبات
- غلات کامل
- سبزیجات
- میوهها
- ماهیهای سرشار از اسیدهای چرب امگا-3
ورزش
ورزش کردن در کاهش سطح کلسترول LDL و افزایش کلسترول HDL نقش بسزایی دارد. ورزش همچنین به شما کمک میکند به وزن مناسب برسید و بدینترتیب خطر بروز بیماریهای قلبیعروقی را کاهش میدهد. سعی کنید مجموعهای از انواع فعالیتهای فیزیکی را در برنامه روزانهتان بگنجانید.
سبک زندگی
علاوهبر ورزش و رژیم غذایی، ایجاد تغییراتی دیگر در سبک زندگی میزان کلسترول را کاهش میدهد. قبل از ایجاد هرگونه تغییر با پزشک معالج مشورت کنید.
تغییر در سبک زندگی شامل موارد زیر میباشد:
- ترک سیگار و الکل
- حذف مصرف قند و نمک از برنامه غذایی
- کنترل استرس
- خواب کافی
- معاینات فیزیکی منظم
هدف اصلی از ایجاد این تغییرات، داشتن یک زندگی سالم میباشد که طبیعتا میزان کلسترول را کاهش داده و سلامتی را بهبود میبخشد.
دارو
درصورتیکه سبکزندگی، رژیم غذایی و ورزش برای کاهش میزان کلسترول کافی نباشند، ممکن است نیاز به مصرف دارو داشته باشید. پزشک معالج احتمال بروز بیماریهای قلبیعروقی را در شما ارزیابی کرده و بهترین روش درمانی را به شما پیشنهاد خواهد کرد.
داروهای مصرفی شامل موارد زیر میباشند:
- استاتینها که میزان کلسترول تولیدی توسط کبد را پایین میآورند.
- جذبکنندههای اسید صفراوی بهمنظور جذب اسید صفراوی در معده و کاهش LDL
- ازتیمیب بهمنظور جلوگیری از جذب کلسترول موجود در مواد غذایی
- بازدارندههای PCSK9 بهمنظور مهار پروتئین PCSK9 و کاهش LDL
- اسید بمپدوئیک بهمنظور کاهش LDL
استاتین، متداولترین داروی تجویزشده توسط پزشک برای کلسترول بالا میباشد. بااینوجود، ممکن است عوارض جانبی نیز بهدنبال داشته باشد. درصورت بروز عوارض جانبی مربوط به این دارو، حتما با پزشک معالج مشورت کنید.
کلام آخر
بهتر است آگاهی لازم در مورد میزان نرمال چربی خون داشته باشید و بنابراین بدانید چه زمانی لازم است برای انجام آزمایش خون اقدام کنید. درصورتیکه نتایج آزمایش میزان چربی خون و کلسترول را بالاتر از حد نرمال نشان میدهد، نگران نباشید. شما میتوانید با پزشک معالج درمورد پایین آوردن و کنترل کلسترول مشورت کنید.
بهمنظور کنترل سطح کلسترول اقدامات زیادی میتوانید انجام دهید. نکته قابل توجه این است که پس از انجام اقدامات لازم، درصورتیکه سطح کلسترول شما بلافاصله کنترل نشود، نباید ناامید شوید. شما می توانید با پزشکتان مشورت کنید، داروهای جدیدی را امتحان کنید و تغییراتی در سبک زندگیتان ایجاد نمایید. لازم است بدانید، ممکن است 6ماه یا بیشتر طول بکشد تا شاهد بهبود در وضعیتتان باشید.
اگرچه نباید بیشازحد نگران شوید، لازم است از نتایج آزمایش خون نیز غفلت نکنید. شما باید اقدامات لازم را جهت کاهش خطر بروز بیماریهای قلبیعروقی و دیگر مشکلات ناشی از کلسترول بالا انجام دهید.
